آرتروز تنها نتیجه افزایش سن یا فرسایش طبیعی مفاصل نیست، بلکه بهطور مستقیم تحت تاثیر سبک زندگی و بهویژه الگوی تغذیه قرار دارد. مطالعات علمی نشان دادهاند برخی مواد غذایی با افزایش التهاب سیستمیک، استرس اکسیداتیو و اختلال در متابولیسم غضروف، میتوانند شدت درد، خشکی و محدودیت حرکتی مفاصل را در بیماران مبتلا به آرتروز افزایش دهند. شناخت این خوراکیها و محدود کردن مصرف آنها، یکی از ارکان اصلی کنترل علائم آرتروز از دیدگاه پزشکی است. پس در ادامه با ما همراه شوید تا غذاهای مضر برای آرتروز و خوراکیهای ممنوعه را معرفی کنیم.
غذاهای مضر برای آٰتروز کدامند؟
در این بخش ۱۵ تا غذای مضر برای آرتروز را معرفی کردهایم که در روند این بیماری مضر هستند:
۱. گوشتهای فرآوریشده (سوسیس، کالباس، هاتداگ)
گوشتهای فرآوریشده حاوی مقادیر بالای چربیهای اشباع، نمک و ترکیبات نیتریتی هستند که با فعالسازی مسیرهای التهابی بدن، سطح التهاب عمومی را افزایش میدهند. شواهد بالینی نشان میدهد مصرف مداوم این محصولات با افزایش شاخصهای التهابی مانند CRP همراه است. در بیماران مبتلا به آرتروز، این التهاب میتواند باعث تشدید درد و خشکی مفاصل شود.
۲. غذاهای سرخکرده و فستفودها
غذاهای سرخشده معمولا در روغنهایی تهیه میشوند که در اثر حرارت بالا دچار اکسیداسیون شدهاند. این فرآیند منجر به تولید ترکیبات التهابزا و افزایش استرس اکسیداتیو میشود. مصرف منظم غذاهای سرخکرده با تخریب تدریجی غضروف مفصلی و تشدید علائم آرتروز ارتباط دارد. فستفودها نیز سرشار از چربیهای ناسالم، نمک بالا و کالری زیاد هستند. این ترکیب علاوه بر افزایش وزن و فشار مکانیکی بر مفاصل، موجب تشدید التهاب سیستمیک نیز میشود. چاقی یکی از عوامل شناختهشده در تشدید آرتروز بهویژه در مفاصل تحملکننده وزن است.
۳. نوشابههای گازدار و نوشیدنیهای شیرین
این نوشیدنیها حاوی مقادیر بالایی قند ساده هستند که منجر به افزایش تولید ترکیبات گلیکاسیون پیشرفته (AGEs) در بدن میشوند. این ترکیبات به ساختار غضروف آسیب میزنند و انعطافپذیری مفاصل را کاهش میدهند. مصرف مداوم نوشیدنیهای شیرین میتواند روند پیشرفت آرتروز را تسریع کند.
۴. شکر و قندهای تصفیهشده
قندهای تصفیهشده با افزایش ترشح سیتوکینهای التهابی، تعادل سیستم ایمنی بدن را بر هم میزنند. این وضعیت در بیماران آرتروزی با افزایش درد، تورم و محدودیت حرکتی مفاصل همراه است. کاهش مصرف شکر یکی از توصیههای اصلی در رژیمهای غذایی ضدالتهابی است.
۵. نان و غلات تهیهشده از آرد سفید
این دسته از غلات به دلیل نداشتن فیبر و ریزمغذیهای ضروری، باعث افزایش سریع قند خون میشوند. نوسانات قند خون با تشدید التهاب مزمن در بدن همراه است. مصرف طولانیمدت آرد سفید میتواند علائم آرتروز را تشدید کند.
۶- چیپس و اسنکهای شور
چیپس و اسنکهای بستهبندی شده حاوی نمک زیاد، چربیهای ترانس و مواد افزودنی هستند که التهاب سیستمیک بدن را افزایش میدهند. مصرف مداوم این خوراکیها میتواند درد مفاصل، خشکی و تورم را تشدید کند و روند آرتروز را سرعت ببخشد.
۷. روغنهای گیاهی تصفیهشده
روغنهایی مانند ذرت، سویا و آفتابگردان حاوی مقادیر بالای اسیدهای چرب امگا ۶ هستند. مصرف بیش از حد این روغنها نسبت امگا ۶ به امگا ۳ را بر هم میزند و پاسخهای التهابی بدن را تقویت میکند. این وضعیت میتواند شدت درد آرتروز را افزایش دهد.
۸. مصرف بیش از حد نمک
سدیم بالا باعث احتباس مایعات و افزایش تورم مفاصل میشود. همچنین مصرف زیاد نمک فعالیت سلولهای التهابی را افزایش میدهد. کاهش مصرف نمک در بیماران مبتلا به آرتروز میتواند به بهبود علائم کمک کند.
بیشتر بخوانید: صبحانه مفید برای آرتروز زانو چیست؟
۹. لبنیات پرچرب
لبنیات پرچرب حاوی چربیهای اشباع هستند که در برخی افراد باعث تشدید واکنشهای التهابی میشوند. مطالعات نشان دادهاند برخی بیماران آرتروزی با کاهش مصرف لبنیات پرچرب، کاهش درد مفاصل را تجربه میکنند. البته میزان تحمل لبنیات در افراد مختلف متفاوت است.
۱۰. الکل
مصرف الکل با افزایش استرس اکسیداتیو و اختلال در فرآیندهای ترمیمی بدن همراه است. الکل میتواند التهاب سیستمیک را تشدید کرده و بازسازی بافت غضروفی را مختل کند. در بیماران مبتلا به آرتروز، مصرف الکل معمولاً با افزایش درد مفاصل همراه است.
۱۱. شیرینیها و دسرهای شرکتی
این محصولات ترکیبی از قند بالا، چربیهای ناسالم و افزودنیهای شیمیایی هستند. چنین ترکیبی محیطی التهابزا در بدن ایجاد میکند. مصرف مداوم شیرینیهای صنعتی میتواند شدت علائم آرتروز را افزایش دهد.
۱۲. غذاهای آماده و کنسروی
غذاهای کنسروی اغلب حاوی مقادیر بالای نمک و مواد نگهدارنده هستند. این ترکیبات میتوانند پاسخهای التهابی بدن را تشدید کنند. مصرف مداوم غذاهای آماده، کیفیت رژیم غذایی بیماران آرتروزی را بهطور قابل توجهی کاهش میدهد.
۱۳. مارگارین
مارگارین یکی از منابع اصلی چربیهای ترانس است. این چربیها بهعنوان یکی از قویترین عوامل افزایش التهاب شناخته میشوند. حذف مارگارین از رژیم غذایی میتواند به کاهش درد و خشکی مفاصل کمک کند. مارگارین معمولا در این خوراکیها و دیده میشود:
- شیرینیها و کیکهای صنعتی: اکثر کیکها، کلوچهها و بیسکویتهای کارخانهای حاوی مارگارین هستند.
- غذاهای سرخشده آماده یا فستفودها: بعضی رستورانها برای سرخ کردن سیبزمینی و دیگر مواد از مارگارین استفاده میکنند.
- خامههای گیاهی و برخی سسها: گاهی در تهیه سسها، خامههای گیاهی و اسپردها بهجای کره، مارگارین به کار میرود.
۱۴. گوشت قرمز پرچرب
مصرف زیاد گوشت قرمز پرچرب باعث افزایش اسید آراشیدونیک در بدن میشود که پیشساز بسیاری از مواد التهابی است. این وضعیت میتواند التهاب مفاصل را تشدید کند. محدود کردن مصرف گوشت قرمز در بیماران مبتلا به آرتروز توصیه میشود.
بیشتر بخوانید: درمان آرتروز گردن | روشهای سریع غذایی و دارویی
۱۵. غذاهای بسیار تند و ادویههای صنعتی
برخی غذاهای بسیار تند و ادویههای صنعتی میتوانند باعث تحریک واکنشهای التهابی در بدن شوند. در افراد مبتلا به آرتروز، این تحریک ممکن است با افزایش درد مفاصل همراه باشد. مصرف متعادل ادویهها برای حفظ سلامت مفاصل ضروری است.
غذاهای مضر برای انواع آٰتروز
در جدول زیر غذاهای مضر برای آرتروز زانو، دست و گردن را آوردهایم:
| مفصل | خوراکی مضر | توضیح کوتاه |
|---|---|---|
| زانو | گوشت فرآوریشده | حاوی نمک و چربی اشباع است و التهاب بدن را افزایش میدهد. در نتیجه سبب تشدید درد زانو میشود. |
| زانو | غذاهای سرخکرده | چربیهای ترانس و ترکیبات اکسیدشده باعث التهاب مفصل و درد بیشتر میشوند. |
| زانو | فستفود | کالری و نمک بالا فشار روی مفصل زانو را افزایش میدهد و التهاب سیستمیک ایجاد میکند. |
| زانو | شکر و نوشیدنیهای شیرین | افزایش قند خون و تولید ترکیبات AGE باعث تخریب غضروف و درد زانو میشود. |
| گردن | نمک زیاد | احتباس مایعات و افزایش تورم مفصل گردن را تشدید میکند. |
| گردن | گوشت قرمز پرچرب | افزایش اسید آراشیدونیک و مواد التهابی باعث تشدید درد گردن میشود. |
| گردن | الکل | التهاب سیستمیک را افزایش میدهد و ترمیم بافت مفصل را مختل میکند. |
| گردن | غذاهای فرآوریشده | حاوی نمک و افزودنیهای شیمیایی، التهاب مزمن بدن و گردن را بالا میبرد. |
| دست | شیرینیها و دسرهای صنعتی | قند و چربی ناسالم التهاب مفاصل کوچک دست را تشدید میکند. |
| دست | مارگارین و کره گیاهی | چربی ترانس موجود در آن باعث افزایش التهاب و درد مفصل دست میشود. |
| دست | روغنهای تصفیهشده | نسبت امگا ۶ به امگا ۳ را افزایش میدهد و التهاب دست را بالا میبرد. |
| دست | فستفود | ترکیب چربی و قند، التهاب سیستمیک را تقویت و درد دست را بیشتر میکند. |
| دست | نوشابه و قند افزوده | التهاب مفاصل کوچک دست و خشکی آنها را تشدید میکند. |
سوالات متداول درباره غذاهای مضر برای آرتروز
-
آیا ماست برای آرتروز ضرر دارد؟
نه، ماست کمچرب و بدون قند معمولا مفید است و حتی میتواند التهاب مفاصل را کاهش دهد.
-
آیا شیر برای آرتروز مضر است؟
نه، شیر کمچرب مفید است و به سلامت استخوانها و مفاصل کمک میکند.
-
آیا شکر باعث تشدید آرتروز میشود؟
بله. شکر افزوده و نوشیدنیهای شیرین التهاب بدن را افزایش میدهند و میتوانند درد مفاصل را تشدید کنند.
-
آیا قهوه یا کافئین برای آرتروز مضر است؟
کافئین زیاد ممکن است به التهاب کمک کند، بهخصوص اگر با خواب مختل شود؛ مصرف متعادل توصیه میشود.
-
آیا نمک زیاد برای آرتروز بد است؟
-
غذاهای مضر برای آرتروز زانو چیست؟
غذای مضر برای آرتروز زانو این موارد هستند: گوشت فرآوریشده، فستفود، شکر زیاد، غذاهای سرخکرده و چربیهای ترانس.
-
غذاهای مضر برای آرتروز گردن چیست؟
این غذاها هستند: نمک زیاد، قند تصفیهشده، نوشابه و الکل.
-
غذاهای مضر برای آرتروز دست چیست؟
خوراکی مضر برای آرتروز شامل شیرینیهای صنعتی، روغنهای ترانس، گوشت قرمز پرچرب و فستفودها میشوند.
